Đền Lê là một di tích rất đặc biệt ở Tây-Nam Hà Nội. Nơi đây là căn cứ rất quan trọng của quân Lê-Trịnh trong công cuộc Trung Hưng nhà Lê trong thế kỷ 16. Trong các tài liệu còn lưu giữ được ở nơi đây thì xung quanh Lại Thượng khoảng 10 km, vùng này là nơi tập hợp quân trước khi tiến đánh thành Thăng Long. Khi chiếm được Thăng Long, vua Lê đã cho xây dựng ngôi Đền rất bề thế, uy nghi và hàng năm cứ đến ngày giỗ Thái Vương Trịnh Kiểm 18 tháng 2 âm lịch, các quan của triều đình từ Thủ đô Thăng Long về hành lễ trang trọng.

Trong nhiều biến cố của lịch sử, ngôi Đền có nhiều thay đổi song sự linh thiêng của ngôi Đền vẫn được giữ nguyên như xưa. Đền đã được người dân Lại Thượng gìn gữ, chăm lo thờ cúng thường xuyên. Điều quí báu là cả xã Lại Thượng không có ai là người họ Trịnh nhưng thân thế, cuộc đời Thái Vương Trịnh Kiểm và cả thời gian 249 năm tồn tại của một thể chế Vua trị vì - Chúa chấp chính, nhiều người dân nơi đây nói vanh vách làm nhiều người lần đầu đến đây phải ngạc nhiên đến ngỡ ngàng.

Hiện ngôi Đền đang được các người con họ Trịnh trong khu vực cùng với bà con Lại Thượng chung sức giữ gìn, tôn tạo. Trước ngày lễ, các chi họ Trịnh ở Tây- Nam Hà Nội đã sửa sang nhiều việc như : sửa chữa ngôi tượng Chúa, thay áo mới, thay bàn thờ, thêm 3 câu đối ở các hàng cột, bộ ngũ sự bằng đồng…Bà con đã dựng lại bia Hạ Mã trên đường vào Đền, chất liệu bằng đá ong truyền thống của xứ Đoài.

Tượng Thái Vương Trịnh Kiểm thờ trong Đền

Năm nay, cùng với cả nước kỷ niệm 1000 năm Thăng Long-Hà Nội. Nhân dân xã Lại Thượng mở Lễ Hội. Trong cách tổ chức đã có nhiều điều khác biệt. Hai ngày đầu tổ chức các trò chơi dân gian, văn nghệ, dâng hương, rước lễ. Các xóm thi nhau phần lễ và bài văn tế, có ban giám khảo chấm để phân loại, lễ phải đủ các loại hoa quả, xôi, oản trình bày đẹp, văn tế phải trang trọng, lưu loát, nói được hết công lao của Thái Vương….Mỗi người trong thôn đóng 30 ngàn đồng để trưa ngày 18, làng tổ chức cả làng ăn bữa cơm thân mật.

Đền Lê cách trung tâm Hà Nội chưng 35 km, ban tổ chức kính mời mọi người gần xa về dự Lễ Hội để được biết thêm một di tích lịch sử quan trọng đã tồn tại trên 400 năm.

Tuấn Dũng